Nieuws

Ik ben Cécile de Palaminy. Na een master moderne letteren en de ESCP Business School ben ik de richting van consultancy en audit ingegaan, maar het theater haalde mij weer in : ik volgde de Cours Florent in Parijs en de Cours Périmony, die mij de smaak voor regie gaf. Na enkele jaren volledig gewijd aan mijn gezin, heb ik sinds 2022 verschillende gezelschappen geregisseerd, voor komedies, sketches…

In 2024 en 2025 heb ik samen met Valentine de le Court, Framboise Boël en Hélène d’Udekem “Les Culpabilités ordinaires” geschreven. Dat stuk hebben wij dan opgevoerd in Brussel en Parijs met Maud Burrus.

Philippe de Potesta : en in 2026 richt u dan uw eigen gezelschap op?

Ja! Samen met Valentine de le Court wilden we subsidies kunnen aanvragen, professionele acteurs kunnen aanwerven en ons op langere termijn ontwikkelen. De “Compagnie le 17-19” overkoepelt ons komende stuk en zal het vervolg van onze projecten structureren. De naam is een knipoog naar dat moment van de dag waarop acteurs zich opwarmen en de spanning richting de voorstelling geleidelijk oploopt. Het verwijst ook naar het salon van Valentine, die getuige is van ontelbare repetities, vergaderingen, pasmomenten, fotoshoots en correctierondes.

Philippe de Potesta : Vertel ons wat meer over het komende stuk.

Cécile de Palaminy: Valentine de le Court en ik ontdekten in 2024 in Avignon, mierennest van de toneelwereld, deze fantastische bewerking van de roman Bel-Ami van Guy de Maupassant. Wij hebben er de rechten van verworven en zijn erg blij dat we dit stuk komende november kunnen spelen. Sommigen zullen zich wellicht herinneren dat het verhaal een zekere Georges Duroy volgt, een provinciale arrivist zonder geld, die door middel van verleidingen en intriges een sociale positie en macht weet te verwerven. Via zijn manipulaties duiken we in het Parijse leven van 1885, achter de schermen van de journalistiek en in de intimiteit van koppels. In een hoog tempo en vol knipogen, hekelt het stuk hypocrisie en gewetenloosheid, terwijl het een reeks scherp getekende personages neerzet. De positie van de vrouw is sinds de 19e eeuw geëvolueerd, maar de vier heldinnen hebben ons nog veel te leren!

Philippe de Potesta : Hoe ziet u de rol van de regisseur?

Regie is het omzetten van een visie, de passie voor een tekst, in een levend spektakel. Elke regisseur geeft vorm aan deze illusie vanuit zijn of haar eigen invalshoek, met de intentie om te tonen en te bevragen wat zich voor de ogen van het publiek zal afspelen. Er zijn evenveel ensceneringen als manieren om een verhaal te vertellen. Ik neem de toeschouwer graag ergens mee naartoe om hem vervolgens te verrassen. In een komedie kan men er bijvoorbeeld voor kiezen om de authenticiteit te benadrukken, het menselijke achter de façade van humor. Men kan er ook voor kiezen om de maatschappij te ontschorsen van alle schijn, met het gevolg dat personages verstrikt raken in hun leugens en de misverstanden zich opstapelen. Of men kan veel ruimte laten voor miscommunicatie, stilte en het absurde. In een toneelstuk begrijpt men dingen zonder dat ze expliciet worden uitgelegd en net dát ervaart de toeschouwer. De primaire grondstof voor dit alles, dat zijn de acteurs. “Menselijke klei”: het werken met hen is de kern van al mijn projecten. Marc'O, een geniale regisseur uit de jaren 70, zei zelfs dat acteurs de ware auteurs van een stuk zijn. Hen begeleiden, openstaan voor hun eigenheid, vertrouwen geven, hen verder pushen dan ze zelf denken te kunnen, en een groepscohesie creëren — dát is wat het zo boeiend maakt.

Philippe de Potesta: En het volledige beheer van een toneelstuk is nog veel meer, nietwaar?

Inderdaad. Naast die artistieke leiding is er ook het dagelijkse en administratieve beheer: planningen opstellen, theaters contacteren om het stuk verkocht te krijgen, decors bouwen en opslaan, zich kenbaar maken bij het publiek… Dit werk is essentieel: zonder de energie om bergen te verzetten, blijft een stuk een droom op papier! Communicatie is daarbij een van de belangrijkste pijlers: een dossier samenstellen, foto’s hebben van het stuk, het goed kunnen beschrijven — dat is even belangrijk als goed repeteren.

Je moet alles kunnen: van lichtinstellingen tot het maken van een website, van make-up tot coaching van acteurs — een koekje en een geruststellende hand zijn vaak uitstekende remedies tegen plankenkoorts. Het is een prachtig avontuur!

Philippe de Potesta: En voor u, Valentine de le Court, die bekend staat als romanschrijfster: wat zijn de belangrijkste verschillen tussen het schrijven van een roman en het schrijven van een toneelstuk ?

Valentine de le Court: Het grootste verschil ligt waarschijnlijk in de manier waarop het verhaal wordt verteld en de personages tot leven komen. In een roman kun je in de gedachten van personages duiken, landschappen en sferen beschrijven, spelen met het ritme van zinnen en de verbeelding van de lezer bepaalde leegtes laten invullen. Het schrijven is intiemer, meer naar binnen gericht.

Een toneelstuk daarentegen speelt zich af in het onmiddellijke : dialogen, monologen, gebaren, stiltes. Alles gebeurt via wat gezegd en gedaan wordt op scène, met slechts enkele lichtaccenten en rekwisieten. Dat dwingt je om elk woord en elk gebaar met uiterste precisie te kiezen. Alles moet essentieel zijn. “Het vet wegsnijden en alleen de spieren behouden”. De kracht van een stuk ontstaat uit de collectieve dynamiek, het ritme van de scène en de tekst die als een partituur is opgebouwd voor acteurs en regisseur.

In ons geval betekent samen schrijven (met onze vriendin Françoise Boël) een constante wisselwerking tussen onze teksten en de confrontatie van ideeën en stijlen. Elke uitwisseling is stimulerend, elk meningsverschil vruchtbaar, en het project groeit terwijl het vorm krijgt. Daarentegen blijft het schrijven van een roman voor mij een solitaire reis, een pad waarvan de evaluatie pas kan gemaakt worden wanneer het manuscript voltooid is.

In één zin: een roman schrijven is het verkennen van het innerlijke universum en het detail, terwijl een toneelstuk schrijven neerkomt op het creëren van een gedeelde, zichtbare en hoorbare ervaring die alleen tot leven komt op het moment van de voorstelling.

Philippe de Potesta: Hartelijk dank, Cécile en Valentine, voor dit zeer leerrijke gesprek. Wij kijken ernaar uit om jullie volgende toneelstuk bij te wonen!

Philippe de Potesta