Nieuws

De natuurbranden die Europa de voorbije maanden hebben geteisterd, waaronder de brand in de Hoge Venen, maken duidelijk dat ook België niet niet langer immuun is voor bosbranden. Nu dergelijke fenomenen steeds intenser worden en een snelle interventie almaar noodzakelijker wordt, stelt zich de vraag overwelke middelen ons land moet beschikken om hier adequaat op te reageren. François-Xavier Pinte deelt zijn visie op de uitdagingen waarop België zich moet voorbereiden om ons land beter te beschermen tegen natuurbranden.

François-Xavier raakte al op zeer jonge leeftijd gepassioneerd door de luchtvaart. Na een pilotenopleiding in Quebec ging hij aan de slag in de lijnluchtvaart. Vervolgens voerde hij opdrachten uit met luchtambulances en voor bevoorradingsvluchten in conflictgebieden, inder meer in het kader van programma’s verbonden aan de Verenigde Naties en ngo’s. Daarna specialiseerde hij zich in de luchtbestrijding van natuurbranden.

Vandaag vliegt hij met Q400 Fire Tankers in Canada en Australië. Daarnaast is hij opgeleid als expert in brandgedrag en als instructeur voor blusvliegtuigen.

De brand in de Hoge Venen en de vele natuurbranden die Europa deze zomer hebben getroffen, tonen aan dat ook onze regio’s niet langer gespaard blijven. Welke lessen moeten we uit deze gebeurtenissen trekken?

Laten we de realiteit onder ogen zien: België beschikt vandaag nog niet over een coherente nationale doctrine om dit nieuwe risico het hoofd te bieden. We beschikken momenteel we noch over de nodige luchtsteun, noch over voldoende piloten die specifiek zijn opgeleid voor de bestrijding van natuurbranden.

Onze brandweerlieden op de grond zijn bijzonder bekwaam en goed uitgerust. Wat echter nog ontbreekt zijn de luchtmiddelen die hun optreden zouden moeten ondersteunen. Die zijn nochtans essentieel om de verspreiding van een brand af te remmen en te voorkomen dat de brand snel in omvang toeneemt.

Je benadrukt dat België zich nu al moet voorbereiden. Waar liggen volgens jou de prioriteiten: opleiding, coördinatie van de hulpdiensten, de keuze van de toestellen of vroegtijdige detectie van brandhaarden?

Een eerste prioriteit zou erin bestaan om op papier een coherente nationale doctrine vast te leggen, gevalideerd door de bevoegde autoriteiten en gedeeld door alle betrokken diensten.

Het opzetten van een betrouwbare luchtcapaciteit en het bereiken van een voldoende hoog competentieniveau kan al snel vijf jaar in beslag nemen. België beschikt over uitstekende piloten, maar de bestrijding van branden vanuit de lucht is een zeer specifieke discipline die een doorgedreven opleiding vereist. De opleiding van de piloten en de coördinatie tussen de bemanningen en de teams op de grond moeten dan ook nu al van start gaan.

Je pleit ook voor een vorm van “burgerwaakzaamheid”. Wat houdt dat concreet in ?

Een brand die binnen de eerste dertig minuten wordt ontdekt en aangepakt, heeft een veel grotere kans om snel onder controle te worden gebracht.

Vrijwillige piloten van ULM’s, paramotoren, zweefvliegtuigen, helikopters of kleine vliegtuigen zouden kunnen worden opgeleid om een beginnende brand te herkennen en die onmiddellijk te melden via een duidelijk vastgelegd communicatiekanaal. Op die manier zouden zij als het ware de ogen van de hulpdiensten worden.

Hoewel de meest kritieke omstandigheden in België voorlopig nog beperkt blijven tot een klein aantal dagen per jaar, zouden de sensibilisering en opleiding van deze waarnemers onze detectiecapaciteit aanzienlijk versterken.

Je stelt dat een Canadair niet noodzakelijk de meest geschikte oplossing is voor België. Over welke luchtmiddelen zouden we in ons land en, ruimer bekeken, in Noord-Europa moeten beschikken?

Een Canadair moet water kunnen opscheppen over een voldoende lange, vrije wateroppervlakte die bovendien dicht bij de brand ligt. De mogelijkheden daarvoor zijn in België zeer beperkt. De meren van l’Eau d’Heure zouden eventueel geschikt kunnen zijn, maar dan alleen voor branden in de onmiddellijke omgeving ervan.

We zouden beter inzetten op vliegtuigen die vanaf land opereren en brandvertragend middel kunnen afwerpen, aangevuld met blushelikopters die snel kunnen ingrijpen bij beginnende branden. Deze luchtmiddelen zijn niet bedoeld om de brandweer op de grond te vervangen, maar om haar optreden te ondersteunen en de uitbreiding van de brand te beperken.

Er bestaat al een bundeling van middelen op Europees niveau. Moeten we dit verder uitbouwen en beter afstemmen op de behoeften van de Noord-Europese landen?

Inderdaad. De middelen die vandaag gezamenlijk worden ingezet, zijn hoofdzakelijk afgestemd op de realiteit van mediterrane landen of regio’s met grote wateroppervlakken. De behoeften van België, Nederland, Duitsland of Polen zijn echter anders.

Frankrijk beschikt bijvoorbeeld over Dash 8 Q400-vliegtuigen, die vanaf land opereren en brandvertragend middel kunnen afwerpen. Ze zijn dus niet afhankelijk van een wateroppervlakte om zich te bevoorraden. Een ruimere samenwerking zou niet alleen betrekking moeten hebben op de toestellen, maar ook op expertise, opleiding van piloten en coördinatie van de teams.

De ideale oplossing berust dus niet op één enkel toestel, maar op een combinatie van complementaire middelen: blushelikopters om snel in te grijpen, landvliegtuigen die brandvertragend middel kunnen afwerpen, een meer vroegtijdige detectie, speciaal opgeleide teams en een nauwere coördinatie met de buurlanden.

François-Xavier zal ons tijdens zijn volgend bezoek aan België de eer aandoen dit brandend actueel onderwerp verder uit te diepen. Tijdens een lezing zal hij zijn ervaring als piloot van blusvliegtuigen in Canada en Australië met ons delen en ons laten kennismaken met het dagelijkse leven en de opdrachten van de bemanningen die vanuit de lucht natuurbranden bestrijden.